peritheatrou.net

12 ΕΝΟΡΚΟΙ (και εσυ ο 13ος)


Θεατρικές παραστάσεις

Αθώος η ένοχος;

12 άντρες αντιμέτωποι με την συνείδηση τους

12 άντρες κλήθηκαν να σχηματίσουν το σώμα των ενόρκων σε μια υπόθεση ανθρωποκτονίας.

Το έργο ξεκινά την στιγμή που οι ένορκοι μπαίνουν στο δωμάτιο για να βγάλουν την ετυμηγορία, μόνο που η ετυμηγορία των ενόρκων πρέπει να είναι ομόφωνη και οδηγεί είτε στην αθώωση είτε στην ενοχή και κατά επέκταση στην θανατική ποινή.
Ο συγγραφέας Ρέτζιναλντ Ροουζ έγραψε το έργο το 1954 αφού και ο ίδιος είχε παρευρεθεί σε δίκη ως ένορκος σε μια υπόθεση ανθρωποκτονίας και αυτή η εμπειρία ήταν αφορμή να γράψει το σενάριο. Το Σεπτέμβριο του 1954 μεταφέρθηκε στην τηλεόραση και ο Ρόουζ θα κερδίσει το βραβείο Emmy για το σενάριο. Yστερα από 3 χρόνια θα προβληθεί στον κινηματογράφο με παραγωγό και πρωταγωνιστή τον Χένρι Φόντα και σκηνοθεσία του Σίντνει Λουμέτ.

Η Κωνσταντίνα Νικολαΐδη θα μεταφράσει και θα σκηνοθετήσει 12 άντρες οι οποίοι κλήθηκαν να αναπαραστήσουν το σώμα ενόρκων. 12 εξαιρετικοί ηθοποιοί οι οποίοι έδωσαν ο καθένας ξεχωριστά μια δική του προσωπική νότα. Η Κική Μήλιου η οποία σχεδίασε τα κοστούμια των ηθοποιών μας μεταφέρει με τα κουστούμια της στην εποχή που διαδραματίζεται το έργο ,στην Αμερική του 1950. Όπως επίσης και ο David Negrin με τα σκηνικά του, τα οποία σε εντάσσουν στο κλίμα, ένα τραπέζι, ένα παράθυρο, κάγκελα φυλακής, ένας κλειστοφοβικός διάδρομος φυλακής που δεν το έβλεπες παρά μόνο όταν έμπαιναν οι ένορκοι στην αρχή του έργου, και μια τουαλέτα στα δεξιά στην οποία μπορούσες να δεις μέσα όταν την χρησιμοποιούσαν οι ένορκοι για να πλύνουν τα χέρια τους η το πρόσωπο τους αλλά και ως διέξοδος από το αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί στην διαδικασία.

Οι ένορκοι καλούνται να κάνουν μια πρώτη ψηφοφορία χωρίς να φαίνεται ότι τους αγγίζει η υπόθεση, μια τυπική απόφαση στέλνοντας ένα νεαρό στον θάνατο ο οποίος κατηγορείται ότι σκότωσε τον πατέρα του. Οι ένορκοι αποφασίζουν ένοχος στην αρχή με μια ευκολία που θα την χαρακτήριζα ανατριχιαστική, χωρίς ίχνος τύψεων. Το παιδί αυτό άλλωστε είναι 16 χρονών και ζει σε μια κακόφημη γειτονιά και ένορκοι είναι 12 λευκοί-αστοί άντρες όπως συνήθιζαν να επιλέγονται στην Αμερική του 50 οι ένορκοι των δικαστηρίων.

Αλλά θα υπάρξει ένας ανάμεσα στους 12 ένορκους ο οποίος θα θελήσει να εξετάσουν τα γεγονότα ξανά πριν στείλουν τον κατηγορούμενο στην ηλεκτρική καρέκλα προκαλώντας τον χλευασμό και την λεκτική βία από τους υπόλοιπους 11 ενόρκους. Αν δεν υπήρχε ο 12ος αυτός ένορκος η συνεδρίαση των ενόρκων θα διαρκούσε λίγα λεπτά με την ετυμηγορία ένοχος. Πως μπορούμε να αποφασίζουμε για την ζωή ενός ανθρώπου με τόση ευκολία;; και αν ήταν αυτοί στην θέση του κατηγορούμενου;; κάποιος δικός τους;; πόσο απέχει η γραμμή κατήγορος-κατηγορούμενος και το αθώος από το ένοχος;;

Ο ένορκος ο οποίος καταψήφισε θέλει να εξετάσει την περίπτωση που τα πράγματα δεν έγιναν όπως φαίνονται. Εφόσον όλοι μπήκαν στην λογική του ένοχος είδαν τα γεγονότα από την οπτική του ένοχος, άλλωστε έτσι δεν γίνεται και στην ζωή;; επίσης οι αποφάσεις που παίρνουμε δεν εξάρτιονται και από το σύνολο στο οποίο βρισκόμαστε;; τα κοινωνικά στερεότυπα;; ο φόβος του άλλου;; η οπτική μας που μπορεί να είναι και λάθος αλλά δεν το παραδεχόμαστε;;
Τα γεγονότα και οι μάρτυρες θα αμφισβητηθούν όταν επανεξεταστούν πιο προσεκτικά. Πρόκειται χωρίς αμφιβολία για μια κακοδικία. Ένας 16χρόνου που φαίνεται να κακοποιείται από τον πατέρα του, και οι δυο είχαν προβλήματα με τον νόμο και ζούσαν σε μια κακόφημη-φτωχική γειτονιά, σε κάποιο γκέτο από όσο μπορούμε να συμπεράνουμε. Αυτό όμως δεν φαίνεται να αγγίζει κάποιους από τους ένορκους οι οποίοι θεωρούν τον εαυτό τους ηθικά ανώτερο
Όμως εξαιτίας των γεγονότων οι ένορκοι θα αλλάξουν γνώμη. Ο καθένας για διαφορετικό λόγο, άλλος γιατί βαρέθηκε την διαδικασία, άλλος γιατί πείστηκε, άλλος γιατί οι άλλοι τείνουν προς τον αθώος και άλλοι θα εμείνουν στην θέση τους γιατί δεν το επιτρέπει ο εγωισμός και η κοινωνική τους θέση στο τέλος όμως…

Δεν πιστεύω ότι όλοι πείστηκαν στην αρχή ότι είναι ένοχος ούτε φυσικά στο τέλος ότι ήταν αθώος. Υπήρξε μια στιγμή που κάποιοι επέλεξαν το «σταματάμε» αυτή η απόφαση θα είχε ως αποτέλεσμα να διαλυθεί το σώμα ενόρκων μεταθέτοντας την ευθύνη σε άλλους. Είναι ακριβώς η στιγμή που καλούμαστε πολλές φορές είτε να παλέψουμε είτε να το βάλουμε στα πόδια. Στο τέλος όμως όλοι ψήφισαν «αθώος» και αναρωτιέμαι ακόμα αν είναι αθώος η ένοχος;;, κανείς δεν θα μάθει την αλήθεια. Η παράσταση είναι ένα ταξίδι από το ένοχος στο αθώος και πόσο λεπτά είναι τα σύνορα του.

Εν κατακλείδι είναι μια παράσταση που θα προβληματίσει τους περισσότερους θεατές αλλά αξίζει να δεις γιατί είναι μια ωραία παράσταση με ωραίο ρυθμό και καλές ερμηνείες.
Για το τέλος θέλω να πω επίσης ότι την απόφαση σου ως 13ος ένορκος «αθώος η ένοχος» η «μένω η τα βάζω στα πόδια» πρέπει να σε προβληματίσει…

edit by: andreas
28 September 2018 23:51:04.